وسعت نماز هر يك را على حدّه نداشته باشند ، ومكان نماز نيز قابل تفرّق ايشان نباشد ، وهمچنين در كجاوه همراه باشند ، بايد كه از براي تقدّم در نماز قرعه زنند ، وبعضي توقّف نمايند ، يا بيرون روند با امكان ، والّا نماز را ترك كنند تا وقت بيرون رود عالما عامدا ، يا ضيق وقت را اعتبار كنند ، يا آنكه وجوب جهر در اين وقت از همگى ساقط شود ، يا قرعه زنند از براي بعضي دون بعضي ! ! ! خلاصه : مفاسدى كه بر اين وسواس مترتّب مىشود گنجايش تحرير ندارد ، وذكرش موجب تضييع عمر است ، ومنشأ اين وسواس آن است كه : حقّ تعالى در آخر سورهء أعراف فرموده : وَإِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا « 1 » وظاهر معنيش اين است كه : هرگاه خوانده شود قرآن پس گوش دهيد از براي آن وساكت شويد . واتمام اين دليل بر نهجى كه مفيد مطلب باشد موقوف است بر أموري چند كه اتمام هر يك محتاج است به دليل وردّ قال وقيل ، وبر تقدير تسليم همه ؛ حضرت امام عليه السّلام در صحيحهء صريحهء زراره فرموده كه : « مقصود حقّ تعالى در اين آية همين نماز جماعت است ، وگوش دادن مأموم قرائت امام خود را » « 2 » . وجمعى نقل نموده‌اند : اجماع را بر عدم وجوب استماع در غير جماعت . از آن جمله است : شيخ طوسي رحمه اللّه كه در كتاب « تبيان » فرموده « 3 » وشيخ طبرسى در كتاب « مجمع البيان » از آن نقل نموده به اين عبارت : لا خلاف في أنّ الإنصات والاستماع للقرآن خارج الصلاة غير واجب « 4 » .

--> ( 1 ) أعراف ( 7 ) : 204 . ( 2 ) من لا يحضره الفقيه : 1 / 256 حديث 1160 ، مجمع البيان : 3 / 94 ( جزء نهم ) ، وسائل الشيعة : 8 / 355 حديث 10886 . ( 3 ) تبيان : 5 / 68 . ( 4 ) مجمع البيان : 3 / 94 ، عبارت آن اين چنين است : « فأمّا خارج الصلاة فلا خلاف أن الانصات والاستماع غير واجب » .